Nabuhian ug dugo ang katawhan sa Davao del Norte human gibutyag ni Gov. Edwin “KuyaGob” Jubahib nga mopalit ug krudo ang Kapitolyo direkta sa Malaysia. Kini ang giluwatan ni gobernardor sa iyang pakighinabi sa media atol sa presscon sa Davao Light and Power Company (DLPC) human nga nailog niini ang NORDECO didto sa Tagum City kaniadtong Marso 25, 2026. Dugang pa ni Jubahib nga nagtawag na ang hari sa Malaysia ug tungod nasayud naman kini sa krisis sa petrolyo sa kalibutan gumikan sa kagubot sa Tungang Sidlakan busa “ang King wala kini midumili sa pagtando o misugot sa atong hangyo nga mopurchase ta ug diesel gikan sa Malaysia, from Petronas. So, ang liaison sa King of Malaysia naa karon diha sa Tahanan para mag sit-down mi sa presyo kay direct nga sila ang mocontact sa Petronas – Malaysia kay naa nama’y authority gihatag ug macompute ug pila’y amount kay 44 million liters ang gusto nilang i-provide in one shipment.” Kung buot huna-hunaon dakung butang ug dakung tabang alang sa katawhan sa Davao del Norte ang mao inisyatibo sa gobernardor tungod nagpasabot kini nga naghuna-huna gyud si Jubahib alang sa kaayohan sa iyang probinsiya.
Apan nahimo kining kumplikado sa nagpagawas ug pamahayag ang Petronas – Malaysia sa paglimud sa mga pamahayag gobernardor ug giklaro niini nga wala kini makiglambigit sa bisan unsang “supply agreement” sa produktong petrolyo ug nagkanayon nga nakatutok lamang kini sa kaugalingong “demand” sulod sa ilang nasud. Sukwahi kini sa gipasiatab ni Jubahib sa media.
Negosasyon sa 44 milyones ka-litro
Daghan karon ang nibatikos kang KuyaGob kung tinuod ba gyud ang iyang mga pamahayag ngadto sa mga miyembro sa media niadtong Marso 25? Sa pag anunsyo ni Jubahib sa iyang inisyatibo nga mopalit ug isa ka barko nga krudo direkta gikan sa Malaysia daghan ang nalipay ug nagpanghinam nga madayon kini kay daku na kaayong tabang sa katawhan ingun man sa mga negosyante aron maalibyohan ang ekonomiya sa lalawigan ilabina nga gibati na ug sugod ang epekto sa padayon nga pagsaka sa presyo sa petrolyo. Apan sa pag gawas sa pamahayag sa Petronas – Malaysia daw nahugno ang kalibutan sa mga Dabaonon tungod mapurnada ang gilauman nga alibyo sa krisis.
Kinsa na karon ang nagsulti ug tinuod, si Gov. Jubahib o ang Petronas? Unsa na ron katinuod nga naay liaison sa hari sa Malaysia nga nakinegosasyon kang KuyaGob bahin sa 44 milyones litros nga petrolyo?
Kung dili tinuod ang mga pamahayag ni KuyaGob, unsa ang itang tinuod nga motibo sa pagpamakak mahitungod sa negosasyon sa hari ug liaison sa Malaysia?
Legalidad sa Negosasyon
Dugang sa kumplikasyon sa inisyatibo, matud pa, ni Gov. Edwin Jubahib mao ang legalidad sa iyang negosasyon sa pag-angkat ug petrolyo sa Malaysia.
Mahimong moangkat ug petrolyo gikan sa langyaw nga nasud ang usa ka gobiyernong lokal apan kinahanglan kining mopailawom ug mosunod sa mga rekisitos ug mga regulasyon sa Department of Energy. Dugang pa niini ang pagpalit o pag-angkat kinahanglang mosubay sa Republic Act 9184 ug sa Republic Act 12009 nga nagpatuman “competitive bidding and transparency.”
Pagtugot sa Sangguniang Panlalawigan
Atol sa 13th Regular Session sa Sangguniang Panlalawigan (SP) of Davao del Norte mipahayag si Hon. Orly A. Amit, Board Member sa ikaduhang Distrito sa iyang Privilege Speech sa mga kakulangon ni Jubahib. Gibutyag ni BM Amit nga adunay limitasyon ang kapasidad ni Jubahib ilabina sa negosasyon pa lang sa pag-angkat ug petrolyo. Gibasehan ni Amit ang Republic Act 7160, ang Local Government Code nga, matud pa niya, mao ang bibliya sa lokal nga panggobiyerno. Klaro matud pa ng kamansuan sa maong balaud nga nagkanayon, “Represent the province in all its business transactions and sign in its behalf all bonds, contracts, and obligations, and such other documents upon authority of the sangguniang panlalawigan or pursuant to law or ordinance;” mao kini balaud nga sa dili pa makignegosasyon sa bisan unsang “transaction” si Jubahib isip representante ug alang sa Probinsya ngadto sa kang bisan kinsa kinahanglan una niini nga mangayog permiso ug awtoridad sa Sangguniang Panlalawigan base sa nahisgutang balaud — butang nga wala gihimo sa gobernardor. Gilakbitan usab ni Amit nga gibutyag usab ni Jubahib nga DBP ang magbayad sa pag-angkat sa petrolyo ug nga istoryahon niya, matud pa, ang Treasurer nga sa pagsabot sa Board Member gikan sa Samal nga kini mao ang Treasurer sa Probinsiya. Apan bisan ang Provincial Treasurer nasayran nga wala usab mahatagan ug pagtugot alang sa maong transaction gikan sa SP.
Kapasidad sa Pagbayad
Isa sa mga bug-at nga isyu mao ang kapasidad sa pagbayad. Kung basehan ang presyo niadtong Abril 1, 2026 sa matag bariles sa lana (brent oil) nga anaa sa $111.10 kada bariles mao kini ang kwentada;
1 oil bariles = 158.987 litros
44 milyones litros = 276,751.5 bariles
Total: Php1,863,396,742.35
Mokabat sa dul-an 2 bilyones pesos kapin kon kulang transaction ni Kuya Gob Edwin Jubahib sa liaison sa hari sa Malaysia ug wala pa kini pagtugot gikan sa SP. Ang pagtugot sa SP ang isa sa mga nag unang rekisitos sa DBP ingun man sa DOE tungod magsunod usab sa RA 7160 ang nasudnong panggamhanan. Kung DBP ang magbayad, buot pasabot utang kini sa probinsiya wala pa’y klaro kung kaya ba kining bayaran sa panudlanan sa Kapitolyo. Kung anaa dul-an 4 bilyones pesos ang kanhi kita sa probinsiya ug halos katunga niini ang kantidad sa 44 milyones litros nga krudo maglisud ug sugakod ang panudlanan sa Kapitolyo alang sa ubang galastusan niini sa isa katuig.
Ang Pag-angkat ug Petrolyo
Kinahanglan nga kumpletohon una ang tanang rekisitos sa DOE ug Customs ug sundon ang mga regulasyon sa mga hingtungdan ug nahisgutang balaud alang sa pag-angkat ug petrolyo sa Malaysia. Ug tungod daku kini nga transaction ug tungod sa langyaw nga nasud kini paliton magkinahanglan kini ug dakung kantidad isip pasiunang bayad. Base sa pamahayag ni Gov. Jubahib nga ibaligya sa Kapitolyo ang angkaton nga petrolyo ngadto sa lokal nga merkado o mga negosyante sa Davao del Norte pila pud ang kantidad sa pasiunang bayad sa matag usa kanila?
Maayo nga nahisgutan ang mga kakulangon ni Kuyagob sa iyang inisyatibo aron malikayan ang mgakakulian nga posibleng makadaut sa katungdanan sa gobernador. Apan kinahanglan nga “transparent” ang maong transaction alang sa mas hapsay nga pagpatuman sa mga regulasyon ug mas limpyo nga implementasyon. Labaw sa tanan, dili na mahimong misteryoso ang 44 milyones litros nga krudo sa DavNor.’
