Kong akoy pasultihon, adunay mga ideya nga magsugod lamang sa usa ka siyudad apan mahimong panulondon sa tibuok nasud.
Usa niini mao ang 911. Ikatulo ang Davao City nga nagmugna niini sa tibuok kalibutan. Una ang New York City, USA, ikaduha ang Canada ug ang ikatulo mao ang atong siudad sa Davao.
Sa Davao City, dili lang kini ordinaryong tulo ka numero nga tawagan kung adunay emerhensiya. Nahimo kini nga simbolo sa usa ka pamaagi sa pagdumala diin ang tabang kinahanglan dali, organisado ug duol sa katawhan.
Ang Davao City Central 911 pormal nga gilunsad niadtong Septiyembre 27, 2002, isip usa ka proyekto sa City Government of Davao ug Davao Light and Power Company. Ang tumong niini mao ang pagpalambo sa emergency response ug pagtabang sa pagsulbad sa mga problema sa seguridad sa siyudad.
Gikan sa Davao, paingon sa tibuok Pilipinas
Sa dihang si Rodrigo Duterte nahimong mayor sa Davao, ang 911 nahimong usa sa mga programa nga nalambigit sa iyang panglantaw sa public safety: kung adunay problema ang usa ka ordinaryong lungsoranon, kinahanglan adunay klaro nga numero nga iyang tawagan.
Ug dinhi makita ang usa ka butang nga kasagarang mahitabo sa gobyerno: ang usa ka lokal nga eksperimento mahimong modelo sa national policy.
Niadtong Agosto 1, 2016, gilunsad ang 911 isip nationwide emergency hotline. Ang sistema nga una nang nailhan sa Davao gipadako aron magamit sa tibuok Pilipinas.
Apan kinahanglan nato klarohon: dili pasabot nga si Duterte ang unang nagmugna sa konsepto sa national emergency hotline sa Pilipinas. Aduna na ang 117, nga kaniadto gigamit isip national emergency number. Ang dakong kausaban mao ang pag-adopt sa 911 nga mas pamilyar ug mas duol sa international emergency-number standard. Sa 2018, pinaagi sa Executive Order No. 56, opisyal nga gi-institutionalize ang 911 isip Nationwide Emergency Hotline Number ug gipulihan niini ang 117.
Unsay kahulugan niini sa ordinaryong tawo?
Kong akoy pasultihon, ang tinuod nga sukdanan sa usa ka programa dili lamang kung kinsa ang nagmugna niini o kinsa ang nagpatuman niini.
Ang pangutana mao:
Nakabenepisyo ba ang ordinaryong tawo?
Kung adunay sunog, aksidente, krimen, o usa ka tawo nga nanginahanglan dayon og emergency assistance, ang matag minuto mahimong importante.
Busa, ang usa ka emergency hotline dili lamang numero sa telepono.
Kini usa ka katumanan sa promesa sa serbisyo.
Ang tawag kinahanglan madawat. Ang impormasyon kinahanglan masabtan. Ang emergency kinahanglan ma-assess. Ug ang tukmang responders kinahanglan mapadala sa labing dali nga panahon.
Mao kini ang rason nga ang sistema sa 911 dili mahimong kutob lamang sa call center. Kinahanglan kini og pulis, bombero, medical responders, ambulansiya, local government units ug uban pang emergency agencies nga magkahiusa.
Ang “Davao model”
Ang nakapainteres sa istorya sa 911 mao nga ang usa ka programa nga nagsugod sa Davao nahimong bahin sa national emergency-response system.
Mao kini ang usa ka leksyon sa governance:
Dili tanan nga maayong ideya kinahanglan magsugod sa Manila.
Usahay, ang mga solusyon sa problema sa nasud makita una sa mga lungsod ug probinsiya.
Ang Davao nahimong ehemplo nga ang local government mahimong laboratoryo sa mga bag-ong pamaagi sa serbisyo publiko. Kung mapamatud-an nga epektibo ang usa ka programa sa lokal nga lebel, mahimo kini nga tun-an, usbon ug ipatuman sa mas lapad nga lebel.
Apan dili nato kalimtan ang responsibilidad
Kong akoy pasultihon, kinahanglan usab nga dili nato himuong politikal nga pagdayeg lamang ang istorya sa 911.
Oo, adunay dakong papel si Duterte sa pagdala sa Davao-style 911 ngadto sa national government. Ug kini usa ka dokumentadong bahin sa iyang administrative legacy.
Apan ang serbisyo publiko dili iya sa usa ka presidente.
Ang 911 sa nasud Pilipinas usa ka mahinungdanon nga kabilin ni Pangulong Digong alang sa katawhan.
Ang mga operator, police officers, firefighters, doctors, nurses, ambulance crews ug local responders mao ang mga tawo nga adlaw-adlaw nagdala sa serbisyo ngadto sa mga nanginahanglan.
Ug ang sunod nga mga administrasyon adunay obligasyon nga ipadayon ug pauswagon ang sistema, bisan kinsa pa ang presidente.
Ang laing bahin sa istorya
Kinahanglan usab nato mahimong patas sa pagtan-aw sa legacy ni Duterte.
Ang iyang administrasyon adunay mga programa nga gidayeg sa uban tungod sa emphasis niini sa discipline, public order ug serbisyo sa emergency. Apan ang iyang pagdumala usab nahimong hilabihan ka kontrobersiyal tungod sa iyang anti-drug campaign ug mga alegasyon sa human-rights violations. Kini nga mga isyu dili angay ipahilom kung maghisgot kita sa iyang political legacy.
Busa, kung atong hisgutan ang 911 isip usa sa mga nahibilin nga programa nga nalambigit sa iyang panahon, kinahanglan nato kini tan-awon sa tukmang konteksto.
Dili kinahanglan nga ang usa ka tawo hingpit aron adunay usa ka polisiya nga mapuslanon.
Ug dili usab kinahanglan nga ang usa ka programa mapuslanon aron atong kalimtan ang mga kontrobersiya nga nalambigit sa usa ka lider.
Kong akoy pasultihon…
Ang istorya sa 911 usa ka istorya nga gikan sa Davao, apan nahimong istorya sa tibuok Pilipinas.
Gikan sa usa ka lokal nga emergency-response system, nahimong national emergency number.
Gikan sa ideya nga kinahanglan dali ang serbisyo sa usa ka siyudad, nahimong konsepto nga ang matag Pilipino kinahanglan adunay access sa emergency assistance.
Mao kana ang akong punto:
Ang maayong serbisyo publiko dili dapat mapabilin sa usa ka siyudad lamang.
Kung adunay maayong ideya sa Davao, Cebu, Cagayan de Oro, Iloilo, Baguio, o bisan asa nga bahin sa nasud, kinahanglan kini tan-awon ug tun-an sa national government.
Kay sa katapusan, dili man importante kung asa nagsugod ang ideya.
Ang importante mao kung kinsa ang natabangan niini.
Ug sa matag higayon nga adunay usa ka Pilipino nga makatawag sa 911 sa panahon sa kalisod, ang tulo ka numero mahimong pahinumdom nga ang gobyerno kinahanglan anaa dili lamang sa opisina—kundili anaa kung labing gikinahanglan sa katawhan.
Kong akoy pasultihon, mao kana ang tinuod nga sukdanan sa serbisyo: dili ang slogan, dili ang pangalan sa politiko, kondili ang kinabuhi ug seguridad sa ordinaryong Pilipino. Pero kining tanan mag-agad kon unsang matang sa panerbesyo sa lederato.
Sa dili pa nato itiklop ning atong kulokabildo, naay mga tinguha sa pag-angkon sa kabilin ni Tatay Digong.
